ҚАЗАЛЫ АУДАНЫ

Әкімдігінің ресми интернет - ресурсы

Нашар көретіндерге арналған нұсқа
Русский Қазақша
Билік
Қоғам
Билік
Қоғам

Сайлау


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ ЗАҢЫ «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы


1 бап. «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы, 1995 ж., № 17-18, 114-құжат; Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1997 ж., № 12, 192-құжат; 1998 ж., № 7-8, 71-құжат; № 22, 290-құжат; 1999 ж., № 10, 340-құжат; № 15, 593-құжат; 2004 ж., № 7, 45-құжат; 2005 ж., № 7-8, 17-құжат; 2006 ж., № 23, 138-құжат; 2007 ж., № 12, 85-құжат; 2009 ж., № 2-3, 5-құжат; 2010 ж., № 11, 55-құжат; 2011 ж., № 3, 30-құжат; 2013 ж., № 17, 84-құжат; 2014 ж., № 16, 89-құжат; 2015 ж., № 14, 75-құжат; № 22-III, 150-құжат; 2017 ж., № 6, 10-құжат):
  1. мазмұнында:
26-1-баптың тақырыбын мынадай редакцияда жазылсын:
«26-1 бап. Дауыс беру үшін сайлаушылардың тізімдерін қалыптастыру»;
6-тарау мынадай редакцияда жазылсын:
«6-тарау. Сайлауды қаржыландыру, материалдық-техникалық және басқа да қамтамасыздандыру»;
36-1-баптың тақырыбын мынадай мазмұнда толықтырылсын:
«36-1-бап. Сайлауды дайындау мен өткізуді материалдық-техникалық қамтамасыз ету»;
104, 106 және 108-баптардың тақырыптары мынадай редакцияда жазылсын:
«104 бап. Саяси партиялардың партиялық тізімін тіркеу.»;
«106-бап. Сайлау қорының көлемі»;
«108-бап. Мәслихат депутаттарын партиялық тізім арқылы сайлау кезінде дауыстарды санау»;
111-1-бапың мынадай мазмұндағы тақырыбымен толықтырылсын:
«111-1-бап. Партиялық тізімдер бойынша дауыс беру нәтижелері бойынша депутаттық мандаттарды бөлу»;
113-баптың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:
«113-бап. Мәслихат депутаттарының кекзектен тыс сайлайын жүргізу»;
  1. 9–баптың  2–тармағы  мынадай редакцияда жазылсын:
«2. Мәслихаттардың депутаттары аумақтық сайлау округі бойынша саяси партиялар ұсынған партиялық тізім бойынша сайланады.»;
  1. 10–бапта :
2–тармақтың  3) тармақшасы алып тасталсын;
3, 4 және 7-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:
«3. Аумақтық сайлау комиссияларын Орталық сайлау комиссиясымен, учаскелiк сайлау комиссиялары тиiстi аумақтық сайлау комиссияларымен құрады.
Орталық сайлау комиссиясын қоспағанда, сайлау комиссияларының құрамы тиісті мәслихаттармен құрылады.
Сайлау комиссияларының өкілеттiк мерзiмi  -  бес жыл.
Аумақтық және учаскелік сайлау комиссияларының мүшелері саяси партиялардың ұсыныстары негізінде тиісті мәслихаттармен сайланады.
Кандидатуралар Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы шығарған сайлауды ұйымдастырушының куәлігі бар адамдардан ұсынылады.
Әрбiр саяси партия тиiстi сайлау комиссиясының құрамына бiр кандидатура ұсынуға құқылы. Саяси партия сайлау комиссиясының құрамына осы саяси партияның мүшесi болып табылмайтын кандидатура ұсынуға құқылы.
Мәслихат белгiлеген, сайлау комиссияларын құру мерзiмiне дейiн он бес күннен кем болмауға тиiс мерзiмде саяси партиялардың ұсыныстары болмаған жағдайда, Орталық сайлау комиссиясы белгілеген тәртіпте мәслихаттар сайлау комиссиясын өзге қоғамдық бiрлестiктердiң және жоғары тұрған сайлау комиссияларының ұсынысы бойынша сайлайды.
Кандидатуралар Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы берген сайлауды ұйымдастырушының куәлігі бар тұлғалар ұсынылады.
Сайлау комиссиясының құрамына ұсынылған адамдар оның жұмысына қатысуға келісетіні туралы өтiнiштерiн қоса бередi. Сайлау комиссиясының төрағасы, төрағаның орынбасары, хатшысы сайлау комиссиясының отырысында сайланады.
Сайлау комиссияларының жаңа құрамын қалыптастыру сайлау комиссияларының өкілеттiк мерзiмi аяқталардан кемінде екi ай бұрын басталады және өкілеттiк мерзiмiнің бiтуіне кемiнде үш күн қалғанда аяқталады.
Сайлау комиссияларын құрамын қалыптастыратын органдар сайлау комиссияларының өкілеттiк мерзiмi iшiнде олардың құрамына өзгерiстер енгiзуге құқылы.
4. Сайлау комиссияларынның құрамын қалыптастыру туралы шешiм, олардың құрамы мен орналасқан жерi туралы бұқаралық ақпарат құралдарында хабарланады.
7. Сайлау комиссиясының қызметi сайлау комиссиясын құратын органның шешiмi бойынша немесе Орталық сайлау комиссиясы өтінішінің негiзiнде сот шешiмiмен тоқтатылуы мүмкiн.»;
4) 11-бап  келесі редакциядағы 4–1–тармағымен толықтырылсын:
«4 – 1. Орталық сайлау комиссиясының иелігіне:
1)    аумақтық сайлау комиссияларын ұйымдастыру қызметін жеңілдететін «Сайлау процесін ұйымдастыру орталығы» республикалық мемлекеттік мекемесі;
2)    «Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Инженерлік-техникалық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны, ол элективті қызметінде ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымды құру, дамыту, енгізу, ұстау, басқару, пайдалану және жүйелік қамтамасыз етуді көздейтін, ресурс және логистика кіреді»;
  1. 12 - бапта:
2-1), 4), 5), 6) 15) және 16-2) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын:   
«2-1) Саяси партияларды Парламент Мәжiлiсi және маслихат депутаттарының партиялық тiзiм бойынша сайланатын бөлiгiне қатыстыру мәселесiн қарайды;
4) Орталық сайлау комиссиясы белгiлеген тәртiпте аумақтық сайлау комиссиялары берген бюджеттiк өтiнiмдер негiзiнде сайлау науқанын өткiзуге жұмсалатын шығыстардың мөлшерлi сметасын жасап, Республика Үкiметiне ұсынады;
5)    Президенттi, Парламент депутаттарын сайлау жөніндегі сайлау комиссияларына басшылықты жүзеге асырады; олардың шешiмдерiнiң күшiн жояды және тоқтата тұрады; сайлау науқанын өткізу үшін бөлiнген республикалық бюджет қаражатын олардың арасында бөледi; сайлау комиссияларының қызметi үшін қажеттi материалдық-техникалық жағдайлардың жасалуын бақылайды; қажет болған жағдайда тиісті шешім қабылдайды; аумақтық және учаскелік сайлау комиссияларының шешiмдерi мен әрекеттерiне (әрекетсiздігіне) келіп түскен арыздар мен шағымдарды қарайды; сайлау туралы заңнаманы түсіндіруді ұйымдастырады; сайлау процесіне қатысушыларды оқытуды ұйымдастырады және өткізеді; саяси партиялардың өкiлдерiмен және сайлау процесіне басқа да қатысушылармен сайлауды ұйымдастыру және өткізу жөнiнде семинарлар өткiзедi; сайлау жүйелерi саласында халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;
6) Президенттi сайлау жөнiнде дауыс беруге арналған бюллетеньдердiң нысаны мен мәтiнiн, Парламенттiң, мәслихаттардың депутаттарын және өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау жөнiнде дауыс беруге арналған бюллетеньдердiң нысанын, оларды жасау тәртiбiн, сондай-ақ қорғалу дәрежесiн сайлаушылар (таңдаушылар) тiзiмдерiнiң, Президенттiкке кандидаттарды қолдайтын сайлаушылардың қолдарын жинауға және Сенаттың депутаттығына кандидаттарды қолдайтын таңдаушылардың қолдарын жинауға арналған қол қою парақтарының, өзге сайлау құжаттарының нысандарын, дауыс беруге арналып, мөлдiр материалдан жасалған жәшiктiң нысанын және сайлау комиссиялары мөрлерiнiң үлгiлерiн, сайлау құжаттарын сақтау тәртiбiн, сондай-ақ қорғалу дәрежесiн белгiлейдi; Президенттi және Парламенттің депутаттарын сайлау жөнiндегi сайлау бюллетеньдерiн дайындауды қамтамасыз етедi;
15) мәслихаттарға және өзге де жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарына сайлауды ұйымдастыру мен өткiзу кезiнде аумақтық сайлау комиссияларының қызметiн осы Конституциялық заңның талаптарына сәйкестiгiн бақылайды және егер осы Конституциялық заңның бұзылуы анықталған болса, олардың шешiмдерiн алып тастайды;
16-2) Қазақстан Республикасының сайлаушы азаматтарының бiрыңғай электрондық тізілімін жүргiзедi»;
Мынадай редакциядағы 16-5), 16-6) және 16-7) тармақшаларымен толықтырылсын:
«16-5) азаматтардың сайлау заңнамасын білуіне сертификаттау рәсімін айқындайды, сертификаттау жүргізеді және сайлауды ұйымдастырушының сертификатын береді;
16-6) сайлауды ұйымдастырушы сертификатының үлгісін белгілейді;
16-7) ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылым, интернет-ресурстың және сайлау қызметін материалдық-техникалық қамтамасыз ету объектілерін құру, дамыту, енгізу, күтіп ұстау, әкімшілік ету, пайдалану және қызмет көрсету бойынша тауарлар, жұмыстар және қызметтерді оған қатысты мемлекеттік басқаруды жүзеге асыратын «Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Инженерлік-техникалық орталығы» Шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік  мекемесінен сатып алады.»;
  1. 14-бапта:
3) және 4) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын:
«3) төменгi тұрған аумақтық және учаскелiк сайлау комиссияларының қызметiне басшылық етедi; олардың шешiмдерiнiң күшiн жояды және тоқтата тұрады; республикалық бюджеттiң сайлау науқанын өткiзуге арнап бөлiнген қаражатын олардың арасында бөледi; сайлау науқанын өткізуге арналған бюджеттік өтінімдерді ұсынады; учаскелiк сайлау комиссияларының қызметiне қажеттi материалдық-техникалық жағдайлар жасалуын бақылайды; учаскелiк сайлау комиссияларының шешiмдерi мен iс-әрекеттерiне (әрекетсiздiгіне) түскен арыздар мен шағымдарды қарайды; тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiс шегiнде құрылған барлық сайлау комиссияларының Орталық сайлау комиссиясының шешiмдерiн атқаруын ұйымдастырады;;
4) сайлауды әзiрлеу мен өткiзуге байланысты мәселелер бойынша сайлау комиссияларының, мемлекеттiк органдар мен ұйымдардың есебiн,
соның ішінде сайлаушылар туралы ақпарат пен сайлау учаскелерінің шекаралары, сайлаушылар тізімдері туралы ақпаратты салыстырып тексеру, сондай-ақ сайлау туралы заңдардың сақталуы мәселелерi бойынша қоғамдық бiрлестiктер органдарының хабарламасын тыңдауға хақылы;»;
мынадай редакциядағы 4-1) тармақшасымен толықтырылсын:
«4-1) Сайлаушылар және сайлау учаскелерінің шекаралары туралы, дауыс беруге арналған сайлаушылар тізімдері туралы ақпараттың уақытылы және дұрыстығын олардың жалпыға бірдей ұсынылу үшін бақылайды;»;
7), 8), 9), 10) және 11) тармақшалары тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын:
«7) Мәслихаттар депутаттарын, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау жөнiндегi сайлау бюллетеньдерiнiң жасалуын, сондай-ақ учаскелік сайлау комиссияларына сайлау бюллетеньдерін жеткізуді қамтамасыз етедi;;
8) мәслихаттардың депутаттарын сайлауды ұйымдастырады және қамтамасыз етеді; мәслихат депутаттығына кандидаттар ұсынатын саяси партиялар ұсынған партиялық тізімдерді тіркейді, саяси партиялардың сенім білдірілген адамдарын тіркейді, кандидаттар мен сенім білдірілген адамдарға тиісті куәліктер береді; партиялық тізімдерді тіркеу туралы бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды;
9) учаскелiк сайлау комиссияларының дауыс беру нәтижелерi туралы хаттамаларын алады, олардың негiзiнде сайлау округiнде сайлау нәтижелерiн белгiлейдi, мәслихаттар депутаттарын сайлаудың қорытындыларын шығарады, сайланған депутаттарды тiркейдi және бұл туралы бұқаралық ақпарат құралдарында хабар жариялайды; Орталық сайлау комиссиясының ресми интернет-ресурсында жариялау үшiн тиiстi сайлау округтерi мен учаскелерi бойынша дауыстарды санау хаттамаларын жоғары тұрған сайлау комиссиясына бередi;
10) қайта дауыс беру, қайта сайлау мен Сенаттың шығып қалған депутаттарының орнына сайлау ұйымдастырады;
11) мәслихаттардан басқа, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау, қайта сайлау және шығып қалған мүшелерiнiң орнына сайлау тағайындайды және ұйымдастырады; мәслихаттардан басқа, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелігіне кандидаттарды, олардың сенiм бiлдiрген адамдарын тiркейдi, оларға тиiстi куәлiктер бередi; жергiлiктi бұқаралық ақпарат құралдарында кандидаттарды тiркеу туралы хабарлар жариялайды; мәслихаттардан басқа, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлаудың қорытындысын шығарады; жергiлiктi бұқаралық ақпарат құралдарында сайлаудың қорытындысы туралы хабар жариялайды;»;
  1. 15 және 16-баптар алынып тасталсын;
  2. 17-бапта:
1-тармағының екінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:
«Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы учаскелік сайлау комиссияларының санын анықтайды:
1) тиiстi сайлау учаскесiнде сайлаушылардың саны екiден жетiге дейiн жетiден жетi адамға дейiн;
2) тиісті сайлау учаскесінде екі мыңнан асатын сайлаушылар саны бар жетіден он бір мүшеге дейін.
Учаскелік сайлау комиссияларының сандық құрамы біркелкі болуы керек.»;
2- тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
«2. Президент, Парламент және мәслихаттар депутаттарының сайлауы жөнiндегi учаскелiк сайлау комиссияларының құрамы сайлау тағайындалғаннан немесе хабарланғаннан кейiн – он бес күннен, ал өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау жөнiндегi аумақтық комиссиялардың құрамы жеті күннен кешiктiрiлмей бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.»
  1. 18- бапта:
4) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
«4)  азаматтарды сайлаушылардың тiзiмiмен таныстырады, тiзiмдердегi қателiктер мен жаңсақтықтар туралы арыздарды қабылдайды және оларды жергілікті атқарушы органға қарастыруға жолдайды;»;
мынадай редакциядағы 4-1) тармақшасымен толықтырылсын:
«4-1) мүгедектердің сайлау құқықғын жұзеге асыру бойынша қажетті шаралар қабылдайды;»;
6) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
«6) дауыс беруге арналған кабиналар мен жәшiктердiң болуын қамтамасыз етедi;»;
  1. 19 - бапта:
3- тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакция жазылсын:
«3. Орталық сайлау комиссиясының төрағасы, мүшелерi және оның аппаратының  қызметкерлерi, сондай-ақ аумақтық сайлау комиссиясының екі мүшесі өз өкiлеттiктерiн кәсіби тұрақты негiзде жүзеге асырады.»;
6), 7), 8), 9) және 10) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын:
«6. Сайлау комиссиясының мүшесi
1) сайлау комиссиясының белгiленген өкілеттiк мерзiмi аяқталғанда
2) Қазақстан Республикасының азаматтығын жоғалтқан жағдайда өз мiндеттерiн атқарудан босатылады.
Жоғары тұрған сайлау комиссиясының шешімі бойынша төмен тұрған сайлау комиссиясының мүшесі:
1) мiндеттерiн атқарудан босату туралы өз еркiмен өтiнiш берген;
2) Қазақстан Республикасының азаматтығынан айырылған;
3) тиiстi сайлау комиссиясы құрылған әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктiң шегiнен тыс тұрақты тұрғылықты жерге кеткен;
4) соттың оған қатысты айыптау үкiмi заңды күшiне енген;
5) оны iс-әрекетке қабiлетсiз, iс-әрекетке қабiлетi шектеулi, хабар-ошарсыз кеткен деп тануы немесе оны қайтыс болған деп жариялағаны туралы сот шешімi заңды күшiне енген;
6) қайтыс болған жағдайда;
7) Қазақстан Республикасының заңында белгiленген тәртiппен, саяси партия оны ұсынған саяси партияны тарату туралы немесе соттың заңды күшiне енген шешiмi қабылданған жағдайда өз мiндеттерiн атқарудан босатылады.
7. Комиссия мүшесi лауазымдық өкiлеттiгiн немесе осы Конституциялық заңның талаптарын бірнеше мәрте бұзған жағдайда ОХК анықтайтын тәртіпте тиісті сайлау комиссиясының құрамын жасақтаған мәслихат оны лауазымын атқарудан босатады.
8. Жоғары тұрған сайлау комиссиясы сайлау комиссиясының құрамын қалыптастыратын орган осы Конституциялық заңның 10-бабында белгіленген тәртіппен сайлау комиссиясының мүшесін сайлағанға дейін шығып қалған комиссия мүшесінің орнына сайлау комиссиясының мүшесін тағайындайды.
9. Сайлау комиссиясының құрамының жартысынан көбі бір ұйымның қызметкерлерінен тұрмауға тиіс.
10. Сайлау комиссиясының мүшесi тиiстi онда комиссия құрамын құрған маслихат орналасқан әкiмшілік-аумақтық бiрлiк аумағында тұруға тиiс»;
  1. 20- бапта:
2, 6, 8, 11 және 12-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын: 
«2. Алғашқы отырыстарды:
1) Орталық сайлау комиссиясының отырысын комиссияның төрағасы комиссия сайланғаннан кейін он төрт күннің ішінде шақырады;
1-1) облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың аумақтық сайлау комиссиялары - осы комиссияның құрамын құрайтын мәслихат анықтаған тұлға жаңа құрамды құрғаннан кейін жеті күннен кешіктірмей;
2) төменгі тұрған сайлау комиссияларының отырыстарын тиісті жоғары тұрған комиссиялардың төрағалары олардың құрамы қалыптасқаннан кейінгі жеті күн мерзімнен кешіктірмей шақырады.
6. Сайлау комиссиялары жалпыға қолжетімді телекоммуникациялық желілерде орналастырылатын, ал осы Конституциялық заңда көзделген жағдайларда өзгедей жолмен жариялауға жататын өз шешімдерімен барлық адамдардың еркін танысуы үшін жағдай жасайды.      
 Сайлау комиссияларының құрамында өкілі жоқ саяси партиялар сайлау науқанын даярлау және өткізу кезеңіне кеңесші дауыс құқығын бере отырып өз өкілін тиісті сайлау комиссиясына сайлау тағайындалған және жарияланған күннен бастап он күнге дейін жіберуге құқылы.
Партия Жарғысы уәкілеттік берген және мөрмен бекітілген адамдар қолдарын қойған саяси партия өкілінің өкілеттігі туралы акт тиісті сайлау комиссиясына жіберіледі. Өтінішке азаматтардың талқылауға құқығы бар комиссияға кіруге келісімі туралы өтініші қоса беріледі.
Консультативтік дауыс беру құқығы бар саяси партия өкілдері осы Конституциялық заңға сәйкес сайлау комиссияларының мүшелеріне қойылатын талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.
Консультативтік дауыспен саяси партиялардың өкілдері төленбейді.Саяси партияның кеңесші дауыс құқығы бар өкілі сайлау комиссиясының отырысында сөз сөйлеуге, сайлау комиссиясының құзыретіне кіретін мәселелер бойынша ұсыныстар енгізуге құқылы, сайлау комиссиясының әрекетіне (әрекетсіздігіне) жоғары тұрған сайлау комиссиясына немесе сотқа шағым жасауға құқылы.
Консультативтік сыйымдылығы пән бойынша саяси партиялар өкілдерінің осы Конституциялық заңның ережелеріне, сайлау бюллетендерін шығаруды қоспағанда комиссияларының, сондай-ақ 1-тармақтың, баптың 19 3 және 4-баптың 20-тармағына, 11, 7-тармақтарында және баптың 8 мүшелерінің құқықтары мен міндеттерін айқындайтын 43-бабының 2 және 44-бабына 3, осы Конституциялық заңның 50-бабы 1-тармағының 1) тармақшасы кеңесші дауыс құқығымен саяси партиялардың өкілдері кезде комиссиясының шешімімен дауыс емес, мен құжаттарды комиссия қол қойған жоқ.
8.     Дауыс беру күні дауыс беруге арналған сайлау учаскесі ашылған кезден бастап және сайлаушылардың дауыстарын санау кезінде дауыс беру нәтижелері анықталғанға дейін сайлау учаскесінде бір мезгілде партиялық тізімін ұсынған саяси партияның әрбір кандидатынан сенім білдірілген бір-бір адамнан, қызметтік куәлігі мен редакцияның тапсырмасы болған кезде әрбір бұқаралық ақпарат құралынан бір-бір өкілден және Қазақстан Республикасының әрбір саяси партиясынан, өзге де қоғамдық бірлестігінен, басқа да коммерциялық емес ұйымдарынан бір-бір байқаушыдан және аудармашымен бірге жүруге рұқсат етілген  шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың байқаушылары қатысуға құқылы.
11. Аумақтық, учаскелік сайлау комиссияларының мүшелері сайлауды әзірлеу мен өткізу кезеңіне өздерінің қалауымен комиссияның шешімі бойынша сайлауды өткізуге бөлінген қаражаттың есебінен ақы төлене отырып, өндірістік немесе қызметтік міндеттерін орындаудан босатылуы мүмкін.
Сайлау комиссияларының мемлекеттік қызметшілер болып табылатын мүшелерінің сайлауды әзірлеу мен өткізу кезеңінде өздерінің негізгі жұмыс орны бойынша орташа айлық жалақысы сақталады. Сайлау комиссияларының өзге мүшелеріне осы кезеңде сайлау өткізуге бөлінген қаражат есебінен кемінде ең төменгі үш жалақы мөлшерінде жалақы белгіленеді.
Сайлау комиссиялары мүшелерінің, оның ішінде мемлекеттік қызметшілер болып табылатын мүшелерінің үстеме жұмысына, мереке және демалыс күндеріндегі жұмысына, түнгі уақыттағы еңбегіне ақы төлеу сайлау өткізуге бөлінген қаражаттың есебінен жүзеге асырылады.
12. Мыналар:
1) Парламент, мәслихаттар депутаттары, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелері;
2) Президенттікке, Парламенттің, мәслихаттардың депутаттығына кандидаттар, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелері, сондай-ақ кандидаттардың сенім білдірген адамдары;
3) мемлекеттік саяси қызметші лауазымындағы адамдар;
4) Қазақстан Республикасы соттарының судьялары сайлау комиссияларының мүшелері бола алмайды.
Кандидаттардың жұбайы (зайыбы) мен жақын туыстары, сондай-ақ кандидаттарға тікелей бағынышты адамдар осы кандидат қатысатын сайлау округінде сайлауды тікелей ұйымдастыру мен өткізуді қамтамасыз ететін сайлау комиссияларының құрамында бола алмайды.
Сайлау комиссиясының мүшесi ретiнде осы тармақтың бiрiншi және екiншi бөлiгiнiң екiншi бөлiгiнде көрсетiлген адамдардың мiндеттерiн орындау сайлау комиссиясының шешiмi бойынша тиiстi кандидатты тiркеген күннен бастап тоқтатылады.
Осы тармақтың үшінші бөлігінде көрсетілген сайлау комиссиясының мүшесі орнына сайлау комиссиясының мүшесі жоғары тұрған сайлау комиссиясының шешімімен тиісті сайлау науқаны кезеңіне тағайындалуы мүмкін»;
  1.  20-2 бапта:
4 - тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«4. Шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың аккредиттелген байқаушыларына олардың сайлау науқанын өткізу кезеңіндегі қызметі үшін негіз болып табылатын, Орталық сайлау комиссиясы белгілеген үлгідегі куәлік беріледі. Аккредиттеуді жүргізу дауыс беру жергілікті уақыт бойынша сағат он алтыда күнінен бес күн бұрын аяқталады.»;
9 - тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
«9. Шет мемлекеттің немесе халықаралық ұйымның байқаушысын аккредиттеуді Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігінің ұсынысы бойынша тиісті шет мемлекеттің немесе халықаралық ұйымның апелляция негізінде Орталық сайлау комиссиясы кері қайтарып алуы мүмкін»;
  1. 21 -бапта:
2-тармақ алып тасталсын;
4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«4. Партиялық тізімдер негізінде сайланатын мәслихаттардың депутаттарын пропорционалды өкілділік жүйесі бойынша сайлау кезінде тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағында бірыңғай аумақтық сайлау округі құрылады.»;
  1. 22- бапта :
2 - тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«2. Сайлау округтерiнiң тiзiмiн, олардың шекараларын және аумақтық сайлау комиссияларының орналасқан жерлерiн көрсетiп, сайлау тағайындалғаннан немесе жарияланғаннан кейiн он күннен кешiктiрмей тиiстi сайлау комиссиялары тиiстi бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды.»;
3-тармақ алып тасталсын;
  1.  23 - бапта:
1, 3 және 5 - тармақтары мынадай редакцияда жазылсын :
«1. Аудандар мен қалаларда дауыс берудi өткiзу және дауыс санау үшiн тиiстi әкiмдердiң аумақтық сайлау комиссияларымен келiсiлген шешiмдерiмен сайлау учаскелерi құрылады. Сайлау учаскелерi сайлаушыларға барынша қолайлылық туғызу мақсатында, жергiлiктi және өзге жағдаяттар ескерiле отырып, құрылады.
3. Қолжетімсіз және алыс аудандарда орналасқан Қазақстан Республикасына қарайтын әскери бөлiмдерде және сайлау күнi жүзуде жүрген кемелерде, демалыс үйлерiнде, санаторийлерде, тұрақты емдеу-профилактикалық мекемелерiнде, шалғайдағы және қатынасу қиын аудандарда орналасқан азаматтар тұратын мекендерде, алыс мал шаруашылығы учаскелерiнде, тергеу изоляторлары мен уақытша ұстау изоляторларында олардың орналасқан жерi, кеменiң тiркелген порты немесе тұрған жерi бойынша тиiстi сайлау округтерiне кiретiн сайлау учаскелерi құрылады. Шет мемлекеттердегi Қазақстан Республикасы өкiлдiктерiнiң жанынан Республика Сыртқы iстер министрлiгi орналасқан аумақтағы сайлау округiне қарайтын сайлау учаскелерi құрылады.
5. Тиiстi әкiмдер сайлау тағайындалғаннан немесе жарияланғаннан кейiн он бес күн мерзiм iшiнде, ал өзге де жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдары мүшелерiнiң сайлауын өткiзген кезде жеті күн мерзiмде бұқаралық ақпарат құралдары арқылы сайлаушыларды әрбiр сайлау учаскесiнiң шекарасы жөнiнде хабардар етедi»;
  1. 24-бапта:
 4, 5, 6 және 7-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:
«4. Сайлаушылар тiзiмi әлiпби тәртiбiмен немесе өзге тәртiппен жасалады. Тiзiмде сайлаушының тегi, аты, әкесiнiң аты, туған жылы (18 жастағылар үшiн - қосымша күнi мен айы), ЖСН және тұрғылықты мекен-жайы көрсетiледi. Таңдаушылар тiзiмi әлiпби тәртiбiмен немесе өзге тәртiппен жасалады және тегiн, атын, әкесiнiң атын, туған жылын, ЖСН, таңдаушы депутаты болып табылатын мәслихаттың атауы әрi оның тұрғылықты мекен-жайын қамтиды.
5. Сайлаушылардың тұрғылықты жерi бойынша тiзiмiн тиiстi жергiлiктi атқарушы орган жеке және заңды түлғалар туралы мемлекеттік базаның  негізінде жасайды.
Әрбір сайлаушы сайлау жарияланған немесе тағайындалған кезден бастап тиісті жергілікті атқарушы органда сайлаушы ретінде тіркелуге құқылы.
 Егер сайлаушыға сайлаудан кемiнде он күн бұрын сайлау күнi өзiнiң тiркелген орны бойынша дауыс беруге арналған үй-жайға келу мүмкiндiгi болмайтыны белгiлi болса, оның өзiнiң барған жерi бойынша жергіліктi атқарушы органға өзiн тиiстi сайлаушылар тiзiмiне енгiзу жөнiнде жазбаша өтiнiш беруге құқығы бар.
Осы тармаққа сәйкес азамат өтiнiш жасаған кезде жергілiктi атқарушы орган азаматты тiркелу орны бойынша сайлаушылар тiзiмiнен шығаруды және оны сол азамат дауыс беретiн учаскенiң сайлаушылар тiзiмiне енгiзудi ұйымдастырады.
Әрбiр сайлау учаскесi бойынша сайлаушылардың тiзiмiне шешімімен участок құрылған әкiм қол қояды және ол дауыс беру басталардан отыз күн бұрын тиiстi сайлау комиссиясына акт бойынша сайлаушылардың олармен танысуын ұйымдастыру үшін тапсырылады.
Сайлаушылар және сайлау учаскелерінің аумағы туралы мәлiметтердi жергiлiктi атқарушы орган әр жылдың 1 шiлдесiне және 1 қаңтарына электрондық жеткiзушi арқылы ақпаратты жоғары тұрған сайлау комиссияларына тексеруді және беруді қамтамасыз ететін тиiстi аумақтық сайлау комиссияларына тапсырады.
Ақпаратты салыстырып тексеру және ұсыну тәртібін Орталық сайлау комиссиясы айқындайды. Жергiлiктi атқарушы органдардың лауазымды адамдары тиiстi сайлау комиссиясына тапсырылған сайлаушылар тiзiмдерiнiң, сондай-ақ сайлаушылар туралы деректердiң дұрыстығы үшiн жауапты болады.
6. Жатақханаларда тұратын орта арнайы және жоғары оқу орындарында, сондай-ақ жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламалары бойынша білім алатындар сайлаушылар тiзiмiне жатақхананың орналасқан жерi бойынша енгiзiледi.
7. Шалғай және жетуге қиын аудандарда орналасқан әскер бөлiмдерде қызмет өткеруші сайлаушы әскери қызметшiлердiң, сондай-ақ әскер бөлiмдерi орналасқан жерлерде тұратын олардың отбасы мүшелерi мен басқа сайлаушылардың тiзiмiн жергілікті атқарушы органдар әскер бөлiмдерiнiң командирлерi берген мәлiметтер негiзiнде сайлау өтетін күнге дейін он күннен кешіктірмей жасалады»;
  1. 25-баптың 1-тармағының 2) және 4)-тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын:
«2) тиiстi сайлау учаскелерi аумағында тұрғылықты жерi бойынша тiркелген азаматтар.
  Уақытша тіркелген азаматтар тұрақты тіркеу орны бойынша тізімді қоспағанда, жергілікті атқарушы органға олардың өтініштері негізінде сайлаушылар тізіміне енгізіледі.
4) Әскер бөлiмдерi бойынша әскер бөлiмдерiнде қызмет өткеруші әскери қызметшiлер, сондай-ақ олардың отбасы мүшелерi және шалғай және жетуге қиын аудандарда орналасқан жерлерде тұратын басқа да сайлаушылар енгiзiледi. Қалған әскери қызметшілер қызметтік жерде немесе жалпы тіркеуде тұрған сайлаушылар тізіміне енгізіледі;»;
  1. 26-баптың 1, 2 және 4-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Азаматтардың тұрғылықты жерi бойынша құрылған сайлау учаскелерiндегi сайлаушылар тiзiмдерiн дауыс беретiн күнге отыз күн қалғанда тиiстi сайлау комиссиялары танысу үшiн сайлаушыларға бередi.
Әскери бөлiмдерде, Қазақстан Республикасына тиесiлі және сайлау күнi жүзуде жүрген кемелерде, шалғай және жетуге қиын аудандарда, демалыс үйлерiнде, санаторийлерде, тұрақты емдеу-профилактикалық мекемелерде, шалғайдағы және қатынасу қиын аудандарда орналасқан азаматтар тұратын жерлерде, алыс мал шаруашылығы учаскелерiнде, тергеу изоляторлары мен уақытша ұстау изоляторларында, Қазақстан Республикасының шет мемлекеттердегi шетелдiк мекемелерінiң жанынан құрылған сайлау учаскелерi бойынша сайлаушылар тiзiмдерi сайлаушыларға танысу үшiн дауыс беруге бес күн қалғанда; өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлау өткiзiлетiн кезде құрылған сайлау учаскелерi бойынша - дауыс беруге жетi күн қалғанда берiледi;
2. Сенат депутаттарын сайлау бойынша таңдаушылар тiзiмдерi танысу үшiн жергiлiктi бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау, сондай-ақ облыс, Астана және Алматы қалаларының маслихаттарының интернет ресурстарына орналастыру жолымен сайлауға дейiн кемiнде жетi күн бұрын ұсынылады;
4.
  1. мынадай мазмұндағы 26-1 баппен толықтырылсын:
«26-1-бап. Дауыс беру үшін сайлаушылардың тізімдерін қалыптастыру
1. Әрбір сайлау учаскесі үшін сайлау учаскелеріне арналған сайлаушылардың тізімі танысу кезеңінде енгізілген өзгерістерді ескере отырып, тиісті әкім дауыс беру басталғанға дейін 10 күн бұрын учаскелік сайлау комиссиясына электрондық және (немесе) қағаз түрінде және аумақтық комиссияға электронды түрде енгізіледі.
2. Бағынысты аумақтық сайлау комиссиясы сайлаушылардың тізімін электронды түрде жоғары тұрған комиссияға республикалық электронды сайлаушылар тізіміне енгізу үшін ұсынады.
3. Дауыс беруге арналған сайлаушылардың тізімдерін қалыптастыру және тексеру, сондай-ақ оларды сайлау комиссияларына беру тәртібін Орталық сайлау комиссиясы айқындайды»;
  1.  27-бапта:
3 және  7 - тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:
«3. Сайлау алдындағы үгiт:
1) бұқаралық ақпарат құралдары арқылы, оның ішінде пайдаланушылардың контентін орналастыруға мүмкіндік беретін Қазақстан Республикасында тіркелген интернет-ресурстар мен ақпараттық-коммуникациялық желілер арқылы;
2) сайлау алдындағы жария iс-шараларды (сайлау алдындағы жиналыстарды және сайлаушылармен (таңдаушылармен) кездесулердi, сайлау алдындағы жария пікір таластар мен пiкiр алысуларды, митингiлердi, шерулердi, демонстрацияларды және заңнамада белгiленген тәртiппен және осы Конституциялық заңда тыйым салынбаған өзге де сайлау алдындағы іс-шараларды), сондай-ақ кандидаттардың және олардың сенiм бiлдiрген адамдарының сайлаушылармен (таңдаушылармен) жеке кездесулерін өткiзу жолымен;
3) баспа, дыбыс-бейне және өзге де үгiт материалдарын шығару және (немесе) тарату жолымен жүзеге асырылады.
7. Бұқаралық ақпарат құралдары кандидаттардың, саяси партиялардың сайлау науқанын объективтi көрсетудi жүзеге асыруға; кандидаттың немесе саяси партияның ар-намысына, қадiр-қасиетiне және iскерлiк беделiне көрiнеу нұқсан келтiретiн үгiт материалдары мен өзге де ақпаратты жариялаудан аулақ болуға; өтiнiш келiп түскеннен кейін баспа басылымының таяудағы нөмірінде сондай көлемде, сол қаріппен және сол теріске шығарушы хабарлама немесе материал шығарылған жерде аталған адамдарға ар-намысын, қадiр-қасиетін және iскерлiк беделін қорғауы үшiн терiске шығаруды тегiн жариялауына мүмкiндiк беруге мiндеттi.
Немесе теледидар не радио хабарларында жиырма төрт сағат iшiнде сондай уақытта Радио және теледидарарқылы терiске шығару теріс хабарлама немесе материал шығарылған күннің сол уақытында және сол теле- және радиобағдарламада, сондай-ақ, аталған теле- және радиобағдарламалар жабылған жағдайда тиісті тақырыптық бағытта басқа теле- және радиобағдарламада  бағдарламасында жіберілуі тиіс.
Теріске шығарудың көлемі теріске шығарылған хабарламаның немесе ақпараттың көлемінен екі не одан көп есеге арта алмайды.
Бұқаралық ақпарат құралдары барлық кандидаттарды және партиялық тізімдерді ұсыну, оларды сайлау комиссияларының тіркеуі жөніндегі іс-шаралар туралы, сондай-ақ жүргізіліп жатырған сайлауалды үгіт іс-шаралары туралы ақпаратты баспасөз бетінен орын, эфир уақытының көлемі және баспа әріптері бойынша бірдей таратуға міндетті.»;
  1.  28-бапта :
3, 7, 8, және 9 - тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:
«3. Мемлекет кандидаттарға өз бағдарламаларымен бұқаралық ақпарат құралдарына шығуы үшiн бiрдей қаражат бөлiнуіне кепiлдiк бередi. Бұқаралық ақпарат құралдарына кандидаттарға қаражат бөлу тәртібі мен мөлшері Орталық сайлау комиссиясының шешімі бойынша айқындалады.
Президенттікке кандидаттар, партиялық тiзiмдерiн ұсынған саяси партиялар теледидарда Орталық сайлау комиссиясы бөлетін республикалық бюджеті қаражатының есебінен телеканалдар ұйымдастыратын саяси пікiр-сайыстарға қатысуға құқылы.
Кандидаттар, партиялық тізімдер ұсынған саяси партиялар саяси пікірсайыстарды дербес ұйымдастыруға құқылы. Тең және бір немесе басқа кандидатқа немесе саяси партияға артықшылықтар жасалмауы тиіс сайлау алдындағы дебаттарды өткізудің тәртібі мен шарттарын бұқаралық ақпарат құралдарының редакциясы анықтайды.
Бұқаралық ақпарат құралдары тiркелген кандидаттарға және партиялық тiзiмдерiн ұсынған саяси партияларға шарттық негiзде эфир уақытын, баспасөз бетiнен орын бередi. Бұқаралық ақпарат құралдарында кандидаттарға және партиялық тiзiмдерiн ұсынған саяси партияларға эфир уақытын, баспасөз бетiнен орын беру туралы шарттың талаптары белгiлi бiр кандидатқа, саяси партияға артықшылық туғызбауға тиiс.
Эфирден және баспасөзден орын беру төлемiнiң мөлшерi, шарттары мен тәртiбi туралы мәлiметтердi тиiстi бұқаралық ақпарат құралы сайлау алды үгіт жүргізудің басталуына бес күнге дейін  хабарлауға және жариялауға тиiс, сондай-ақ Президент пен  Парламенттi сайлауы кезiнде - Орталық сайлау комиссияларына, мәслихаттардың депутаттары мен өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдары мүшелерін сайлау кезiнде өзге де аумақтық, сайлау комиссияларына берiлуге тиiс.
Орталық және аумақтық сайлау комиссияларының интернет-ресурстарында төлем мөлшері туралы, эфир уақытын және баспа кеңістігін ұсынудың шарттары мен тәртібі туралы ақпарат орналастырылды.
Бұқаралық ақпарат құралдары эфир уақытын және баспа кеңістігін ұсынудың шарттары мен тәртібі туралы ақпарат жарияланғанға дейін кандидаттардың, партияның тізімдерін ұсынған саяси партиялардың сайлау науқанының материалдарын орналастырау, тарату үшін эфир уақытын, баспа кеңістігін бере алмайды.
Сайлау алдындағы үгіт кезеңінде партиялық тізімдерін ұсынған кандидаттар, саяси партиялардың сайлау алдындағы үгіт-насихатына байланысты мерзімді баспасөз басылымының айналымы партиялық тізімдерін ұсынған барлық кандидаттар, саяси партиялар үшін бірдей болуы тиіс..
Бұқаралық ақпарат құралы кандидаттардың, партиялық тізімін ұсынған саяси партиялардың бірiне эфир уақытын, баспасөз бетiнен орын бөлуге берген келiсімi басқа да кандидаттарға, партиялық тізімдерін ұсынған саяси партияларға эфир уақытын, баспасөз бетiнен орын бөлуге келiсiм беруі болып табылады.
Кандидаттар мен партиялық тiзiмдерiн ұсынған саяси партиялардың бұқаралық ақпарат құралдарына шығуының кезектілігі жазбаша өтініштердің келiп түсу ретiмен не егер өтiнiштер бiр мезгiлде келіп түссе, жеребе бойынша белгiленедi.
Кандидаттардың телевизия сөйлеп жатқан сөздерiн бөлуге тыйым салынады.»
7. Кандидаттар, партиялық тізімін ұсынған саяси партиялар өз сайлау қорларының қаражаты есебiнен бұқаралық ақпарат құралдарына шығуға, сайлау алдындағы жария іс-шараларды өткізуге, қосымша үгіт материалдарын шығаруға байланысты шығындарды төлеуге, сондай-ақ көлiк және iссапар шығыстарының орнын толтыруға құқылы. Бұл мақсатқа кез келген басқа көздерден өзге ақша тартуға, сайлау науқаны барысында кандидаттар пайдаланатын, кандидаттардың сайлау қорлары қаражатынан ақысы төленбеген жеке және заңды тұлғалардың кез келген тауарын, жұмысы мен қызметiн қабылдауға, аталған жеке және заңды тұлғаларға осы қызметтердің көрсетiлгенi үшін кандидат тарапынан жәрдемнің кез келген түріне тыйым салынады.
Кандидатқа, саяси партияларға сайлау алдындағы үгітті жүргiзуге байланысты қызмет көрсететiн жеке және заңды тұлғаларда олардың осы қызметтердi қабылдауға жазбаша келiсiмi болуға тиiс. Жазбаша келiсiмi жоқ тұлғалар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады.
8. Осы конституциялық заңға сәйкес міндетті түрде жариялануға жататын ақпарат жергілікті атқарушы органдар мен сайлау комиссияларының интернет-ресурстарында орналастырылады.
Орталық және жергiлiктi атқарушы органдардың мерзiмдi баспа басылымдары сайлау комиссияларының хабарламаларын, сайлауға қатысатын кандидаттар туралы деректердi Орталық сайлау комиссиясы белгiлеген тәртiппен және көлемде республикалық және жергілікті бюджетте қарастырылған қаражат есебінен жариялауға мiндеттi.
9. Сайлаумен байланысты қоғамдық пікірге сұрау caлу нәтижелерін жариялаған кезде бұқаралық ақпарат құралдары, жеке және заңды тұлғалар сұрау салуды жүргiзген ұйымды, сұрау салуды жүргізуге тапсырыс берген және оның ақшасын төлеген адамдарды, сұрау салу жүргiзілген уақытты, ақпарат жинау әдiсiн, сұрау салудың нақты тұжырымын, сұралғандардың саны мен сұрау салу нәтижесінің қателiк коэффициентiн көрсетуге мiндеттi.
Бұқаралық ақпарат құралдарында қоғамдық пікірге сұрау салу нәтижелерiн, сайлау нәтижелерiнiң болжамын, сайлауға, интернет желісінде кандидаттарды немесе саяси партияларды қолдап дауыс беруге байланысты өзге де зерттеулердi дауыс берiлетін күн алдындағы бес күн ішінде және дауыс берiлетiн күні жариялауға жол берілмейдi.
Сайлау күнi дауыс берілетiн үй-жайда немесе дауыс беру пунктiнде қоғамдық пiкiрге сұрау салуға тыйым салынады.»;
  1. 32-баптың  2-тармағы  мынадай редакцияда жазылсын:
«2.   Сайлау комиссияларының үй-жайларынан және дауыс беруге арналған үй-жайлардан тыс жерлерде бұрыннан ілулi тұрған баспа үгiт материалдарын сол орындарында қалдыруға болады.
Интернетте бұрын жарияланған науқан материалдарын сол жерлерде сақтауға болады. Интернет ресурстардың негізгі беттерінде бұрын орналастырылған материалдарды қайтадан шығаруға болмайды.»;
  1. 34-бапта:
2-тармақ алып тасталсын;
4 және 6-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:
«4. Сайлау қорларына заңды жолмен алынған қаражат қана берiледi. Қорға келiп түскен ақшаның жалпы сомасы және оның көздері туралы ақпаратты сайлау қорытындылары жарияланғаннан кейiн он күн ішінде:
Қазақстан Республикасының Президентiн, Парламент Мәжілісінің депутаттарын партиялық тiзiм бойынша сайлау кезiнде - Орталық сайлау комиссиясы;
Парламент Сенатының депутаттарын сайлау кезiнде - облыстық (республикалық маңызы бар қалалардың және астананың) сайлау комиссиялары;
мәслихаттардың депутаттарын сайлау кезінде - аумақтық сайлау комиссиялары бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды
6. Сайлау қорын құрайтын ақша қаражаты кандидат, партиялық тiзiм тiркелгеннен кейiн тиiстi сайлау комиссиясы банк мекемелерiнде ашатын арнаулы уақытша шоттарға түсiрiледi. Аталған шот бойынша кiрiс есептелмейдi және төленбейдi. Осы Конституциялық заңда аталған мақсаттар үшiн сайлау қорының қаражатына иелiк ету құқығы тек қана кандидатқа және партиялық тiзiмдердi ұсынған саяси партияларға берiледi. Банктер тиiстi сайлау комиссиясына арнаулы уақытша шотқа келiп түскен қаражат және олардың жұмсалуы туралы апта сайын есеп бередi. Тиiстi сайлау комиссиясының сұратуы бойынша сол мәлiметтер жиырма төрт сағаттың ішiнде берiледi. Арнайы уақытша шот ашу, сайлау қорларының қаражатын жұмсау тәртiбiн және тиісті банк мекемесін Орталық сайлау комиссиясы белгiлейдi.»;
  1. мынадай мазмұндағы 36-1 баппен толықтырылсын:
«36-1-бап. Сайлауды дайындау мен өткізуді материалдық-техникалық қамтамасыз ету
Жергілікті атқарушы органдар:
учаскелік сайлау комиссияларының қызметін қамтамасыз ету үшін оларға қажетті үй-жайларды, көлік құралдарын, байланыс құралдарын, кеңсе техникасын, құрал-жабдықтарын, материалдық-техникалық базасын қамтамасыз етеді;
сайлау комиссияларының үй-жайларында тіршілікті қамтамасыз ету жүйелерінің және коммуналдық қызметтердің үзіліссіз жұмыс істеуі үшін қажетті шараларды жүзеге асырады.»;
  1. 37–баптың 3-тармағы мынадай редакцияда жазылсын :
«3. Сайлау бюллетеньдерi учаскелiк сайлау комиссияларына сайлауға дейін 3күннен артық емес және сайлаудан кем дегенде бiр күн бұрын сайлау учаскесіндегі сайлаушылардың жалпы санының 1 проценті резервімен жеткiзiледi.»;
  1. 38- баптың 1-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Президенттi, Парламент Мәжiлiсi мен мәслихаттар депутаттарын, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдары мүшелерін сайлау жөнiндегi дауыс беру сайлау күнi жергiлiктi уақытпен сағат жетiден жиырмаға дейiн өткiзiледi. Аумақтық немесе округтiк сайлау комиссиялары тиiстi әкiмнiң, учаскелiк сайлау комиссияларының ұсынысы бойынша дауыс берудi бастайтын және аяқтайтын басқа уақыт белгiлеуге хақылы. Бұл орайда дауыс берудi сағат алтыдан ерте бастап, сағат жиырма екiден кеш аяқтауға болмайды. Дауыс берудi бастау және аяқтау уақытын өзгерту туралы аумақтық комиссиялардың шешiмi сайлаушылардың назарына жеткізілуге тиіс.»;
  1. 39-бап, мынадай мазмұндағы  1-1–тармағымен  толықтырылсын:
«1-1. Дауыс беретін үй-жайларды жабдықтау кезінде мүгедек болып табылатын сайлаушыларға кедергісіз қол жеткізу және дауыс беру үшін жағдайлар жасалуы тиіс.»;
  1.  41 - бапта:
6 - тармақтың жетінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
«Дауыс беруге арналған үй-жайлардан тыс жерлерде дауыс берiлген жағдайда бюллетень (бюллетеньдер) сайлаушының жеке куәландырушы куәлікті беру арқылы сайлаушыларға дауыс беруге арналған үй-жайдан тыс жерде дауыс беру туралы өтiнiштерiнiң негiзiнде берiледi, олар бұл туралы өтiнiштерiне қол қояды.»;
6-1 тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
«Сайлауға дейін он күннен кем емес және сайлау күні арасындағы кезеңде сайлаушы өзінің болу орнын ауыстырған кезде учаскелiк сайлау комиссиясы сайлаушының өтініші бойынша және ол жеке басын куәландыратын құжатты көрсеткен кезде Орталық сайлау комиссиясы айқындайтын тәртіпте сайлаушыға дауыс беру құқығын беретiн есептен шығару куәлігін табыс етедi. Бұл ретте сайлаушылар тiзiміне тиiсті белгі қойылады. Дауыс беру құқығын беретiн есептен шығару куәлігін көрсеткен кезде учаскелiк сайлау комиссиясы дауыс беретін күнi сайлаушыны оның келген орны бойынша сайлау учаскесiндегi сайлаушылар тiзiміне енгізедi.»;
  1.  43- бапта:
5 және 7-1–тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:
«5. Мынадай бюллетеньдер:
1) белгiленбеген үлгiдегi;
2) тиiстi сайлау комиссиясы мүшесiнiң қолы қойылмаған;
3) мәслихаттардан басқа, Қазақстан халықтар Ассамблеясы сайлайтын Парламент Мәжілісі депутаттарын, жергілікті өз-өзін басқару органдарының мүшелерін сайлау кезiнде дауыс берудi қоспағанда, бiр кандидаттан артық, бiр саяси партиядан артық белгiленген;
4) белгi қарындашпен қойылған, түзету немесе өзге де бұрмалау iздерi бар, сондай-ақ сайлаушылардың ерiк бiлдiруiн анықтау мүмкiн емес бюллетеньдер жарамсыз деп танылады.
Дауыстарды тiкелей санау кезiнде жарамсыз сайлау бюллетеньдерi дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың (таңдаушылардың) бюллетеньдерi қатарынан алып тасталады
7-1. Учаскелiк сайлау комиссиясы (Сенат депутаттарының, Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайтын Парламент Мәжілісі депутаттарының сайлауы кезiнде аймақтық сайлау комиссиясы) сенiм бiлдiрілген адамның жазбаша формада берілген арызы бойынша дауыстарды қайта санауды осы баптың 1 және 2-тармақтарында белгiленген мерзiмде бiр рет қана жүргiзедi.»;
8-1-тармақтың бірінші абзацы және 8-2-тармақ  алып тасталсын;
9-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:
«9. Тиiстi жоғары тұрған сайлау комиссиясы учаскелiк сайлау комиссияларының (Сенат депутаттарын, Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайтын Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлаған кезде аумақтық сайлау комиссияларының) хаттамаларында қателердi, сәйкессiздiктердi анықтаған болса, сондай-ақ дауысты есептеудiң дұрыстығына күмәнданатын болса, ол комиссия тиiстi учаскелiк (аумақтық) сайлау комиссиясы сайлаушыларының дауысын қайта санау туралы шешiм қабылдауға хақылы. Сайлаушылардың дауысын қайта санау жоғары тұрған сайлау комиссиясы мүшесiнiң және дауыстардың дұрыс саналмағандығы фактілерiн табыс еткен өтiнiш берушілердің қатысуымен жүргiзiледi.
Сайлаушылардың (таңдаушылардың) дауыстарды санау күні мен орны бойынша қайта санау туралы шешімі тиісті сайлау комиссиясы Интернет-ресурста жарияланады.
Сайлау күнінде дауыстарды санау кезінде қатысқан байқаушылар, сенім білдірілген адамдар сайлаушылардың (таңдаушылардың) екінші дауысына қатысуға құқылы.»;
  1. 44 - бапта:
4 және 5- тармақтар мындай редакцияда жазылсын:
«4. Сайлау қорытындылары туралы хабарды:
1) Президентті, Парламент депутаттарын сайлау қорытындылары туралы хабарды Орталық сайлау комиссиясы сайлау өткізілген күннен бастап он күннен кешіктірмей бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды;
2) мәслихаттар депутаттарын, сайлау қорытындылары туралы хабарды тиiстi аумақтық сайлау комиссиялары сайлау өткiзiлген күннен бастап жетi күннен кешiктiрмей жергiлiктi бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды;
3) мәслихаттардан басқа, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелерін сайлаудың қорытындысы туралы хабарды тиiстi аумақтық сайлау комиссиясы сайлау өткiзiлген күннен кейiн төрт күннен кешiктiрмей бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды»;
5. Орталық (аумақтық) сайлау комиссиясының хабарламасында: сайлау датасы, сайлаушылар (таңдаушылар) тiзiмдерiне енгiзілген және дауыс беруге қатысқан азаматтардың жалпы саны; сайлау округтерiнiң жалпы саны; дауысқа түскен кандидаттардың жалпы саны; дауыс беруге арналған үй-жайдан тыс жерде дауыс берген сайлаушылардың саны; сырттай дауыс беру арқылы дауыс берген сайлаушылардың саны; сайлауға қатысқан саяси партиялардың саны; қайта дауыс беру өткізілетін әкімшілік-аумақтық бірліктер саны; тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiк бойынша Президенттiкке, Парламент Сенаты депутаттығына әрбiр кандидат үшiн, әрбiр саяси партия үшiн берiлген дауыстар саны; Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайтын Парламент Мәжілісі депутаттығына кандидаттар үшін берілген дауыстар саны; сайланған Президент, Парламент Сенатының, Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайтын Парламент Мәжілісінің депутаттары; мәслихаттардың депутаттары, өзге де жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшелері, олардың тегi, аты, әкесiнiң аты, туған жылы, атқаратын лауазымы (жұмысы), тұрғылықты жерi, сондай-ақ кандидаттың қалауына қарай оның саяси партияға қатыстылығы, қай ұлтқа жататыны туралы мәлiметтер көрсетiледi.
Тиiстi аумақтық сайлау комиссиясының хабарламасында: сайлаушылар тiзiмдерiне енгiзiлген және дауыс беруге қатысқан азаматтардың жалпы саны; әрбiр кандидат үшiн, тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте әрбiр саяси партия үшiн берiлген дауыс саны; сайлау учаскелерi бойынша жарамсыз деп танылған бюллетеньдердiң саны; мәслихаттар депутаттығына сайланған адамдардың тегi, аты, әкесiнiң аты, туған жылы, атқаратын қызметi (жұмысы), тұрғылықты жерi, сондай-ақ кандидаттың қалауына қарай оның саяси партияға қатыстылығы, қай ұлтқа жататыны туралы мәлiметтер көрсетiледi.
Орталық және аумақтық сайлау комиссияларының хабарламаларындағы деректер - сайлау округтерi бойынша ұсынылады. Тиiстi сайлау комиссиясы сайлаудың алдын ала қорытындылары туралы тiзiмдеме нысанындағы хабарламаны дауыстарды санау аяқталғаннан және тиiстi хаттама жасалғаннан кейiн қырық сегiз сағаттан кешiктiрмей жариялайды.»;
  1.  48- бапта:
Тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Соттар, прокуратура мен iшкi iстер органдары үшiн, сондай-ақ тұрғын үй қорын пайдалану жөнiндегi ұйымдар үшiн дауыс беру күнi мен соның қарсаңындағы күн жұмыс күнi болып табылады.
Бұл органдар мен ұйымдардың басшылары Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті органның және Орталық сайлау комиссиясы бірлескен заң актісімен бекітілген тәртіпте өтініштер мен шағымдарды қарауға, заңдылық пен қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге қажетті қызметкерлер мен ресурстардың санын анықтайды.»;
мынадай мазмұндағы 2-1-тармағымен толықтырылсын:
«2-1. Жергiлiктi атқарушы органдар сайлау комиссияларына мүгедектердiң сайлау құқығын қамтамасыз ету жөнiндегi жұмысқа жәрдемдесуге мiндеттi.»;
  1. 49 - баптың 4-бөлімі мынадай редакцияда жазылсын:
«Азаматтар мен ұйымдардың сайлау заңнамасын бұзушылықтар туралы өтініштерiн, егер осы Конституциялық заңда өзгеше көзделмесе, сайлау комиссиялары, түскен күннен бастап бес күннiң ішінде қарайды.»;
  1. 50-бапта 2-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
«3) сайлау алдындағы үгiттi кандидатты, саяси партия ұсынған партиялық тiзiмдi біткенге дейiн, сайлау күнi не соның алдындағы күнi жүргiзген жағдайда Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген әкiмшілiк және өзге де жауаптылықта болады;»;
  1.  50-1-бап мынадай редакцияда жазылсын:
«50-1-бап. Электрондық сайлау жүйесi
1. Сайлау өткiзу кезiнде сайлаушылардың тiзiмiн жасау, дауыс беру, дауыс берудiң қорытындыларын белгiлеу мен сайлау нәтижесiн анықтау үшiн электрондық сайлау жүйесi пайдаланылуы мүмкiн.
Электрондық сайлау жүйесiн пайдаланып сайлау өткiзген кезде осы Конституциялық заңның нормалары электрондық сайлау жүйесiн пайдаланудың ерекшелiктерi ескеріле отырып қолданылады.
2. Электрондық сайлау жүйесi - сайлауға әзiрлену мен оны өткiзу кезiнде ақпараттық процестердi автоматтандыруға арналған ақпараттық технологиялардың, ақпараттық желiлердiң және оларды бағдарламалық-техникалық қамтамасыз ету құралдарының жиынтығы.
Электрондық сайлау жүйесiнде пайдаланылатын бағдарламалық-техникалық құралдар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес сертификатталуға тиiс.
3. Электрондық сайлау жүйесiн пайдаланып сайлау өткiзген кезде сенiм бiлдiрiлген адамдар, байқаушылар, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерi осы Конституциялық заңда көзделген құқықтар мен мiндеттерге толық көлемде ие болады.
4. Алып тастау
Электрондық сайлау жүйесi пайдаланылатын сайлау округтерi мен сайлау учаскелерiн Орталық сайлау комиссиясы анықтайды.
5. Электрондық сайлау жүйесiнiң жабдықтары учаскелiк сайлау комиссиясы мүшелерiнiң қатысуымен ашылып, орнатылады, ол туралы акт жасалады.
Жабдықтарды ашу және орнату кезiнде сенiм бiлдiрiлген адамдар, байқаушылар және бұқаралық ақпарат құралдарының өкiлдерi қатысуға құқылы.
Электрондық сайлау жүйесiнiң жабдықтары орнатылған кезден бастап сайлау учаскесiн күзетудi iшкi iстер органдарының қызметкерлерi қамтамасыз етедi.
6. Жергiлiктi атқарушы органдар дауыс берiлетiн күнi сайлау учаскесi ашылған кезден бастап дауыс беру нәтижелерi Орталық сайлау комиссиясына берiлгенге дейiн электрондық сайлау жүйесі немесе жеке элементтері қолданылатын учаскелерге электр энергиясының үздiксiз берiлуiн қамтамасыз етедi.
7. Электрондық сайлау жүйесiн пайдалану тәртiбінiң осы Конституциялық заңмен регламенттелмеген бөлiгiн Орталық сайлау комиссиясы белгiлейдi..»;
  1. 50-2-баптың 3-тармағы  мынадай редакцияда жазылсын:
«3. Сайлауда электрондық сайлау жүйесiн пайдаланған кезде мыналарға:     
Орталық сайлау комиссиясы белгілегеннен басқа электрондық жүйелердi пайдалануға;
оны ортақ қолжетiмдi телекоммуникациялық желiлерге және электрондық сайлау жүйесінде қолданылмайтын өзге де ақпараттық жүйелер мен байланыс желiлеріне қосуға;
электрондық сайлау жүйесін қолдануға, заңсыз араласып, бақылау жасауға жол берiлмейдi.»;
  1.  55-баптың 2-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
«2. Президенттiкке кандидаттар ұсыну сайлау жарияланған күннен кейінгі күні басталып, сайлауға екi ай қалғанда жергілікті уақытқа сәйкес сағат 18:00-де аяқталады.»;
  1. 56-баптың 7-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
«7. Президенттiкке кандидатты қолдауға қол жинау жөнiндегi толтырылған қол қою парақтары тиісті аумақтық сайлау комиссияларына, үміткерлерді тіркеу мерзімінің бітуіне он күн қалған мерзіміне дейін тапсырылады.
Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы паспорт қызметi қызметкерлерiн және керек жағдайда өзге де мамандарды  қатыстыра отырып,  қойылған қолдардың шын екендiгiн тексерудi жүзеге асырады, тиiстi хаттаманы ресiмдейдi және оны жоғары тұрған сайлау комиссиялары арқылы Орталық сайлау комиссиясына жолдайды.
Осы тармақпен реттелмеген өзге де сұрақтар Орталық сайлау комиссиясымен реттелуі мүмкін.»;
  1.  59-бапта:
4- тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«4. Президенттiкке кандидаттарды тiркеу, егер сайлауды тағайындау кезiнде өзгеше көзделмесе, сайлауға дейiн екi ай бұрын басталады және сайлауға қырық күн қалған күні жергілікті уақытқа сәйкес сағат 18:00-де аяқталады..»;
7-тармақтың 3) тармақшасының бесінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:
«Кандидаттарды тіркеу уақыты біткенге дейін,  сайлау алдындағы үгiт жүргiзген жағдайда кандидатты тiркеуден бас тартады немесе тiркеу туралы шешiмнің күшiн жояды;»;
  1. 64 – баптың 3 – тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
«3. Сайлау комиссияларының құрамын құру, Президенттiкке кандидаттар ұсыну мен тiркеу, басқа да сайлау шаралары осы Конституциялық заңда белгiленген тәртiп бойынша жүзеге асырылады. Бұл ретте сайлау шаралары мерзiмiнiң қысқартылуын Орталық сайлау комиссиясы анықтайды.»;
  1. 71-баптың 1-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Сенат депутаттығына кандидаттар ұсыну сайлау тағайындалғаннан кейiн келесi күнi басталып, сайлау өткiзiлетiн күнге бiр ай қалғанда жергілікті уақытқа сәйкес сағат 18:00-де аяқталады.»;
  1. пункт 6 статьи 72 - баптың 6 - тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
«6. Парламенттің Сенат депутаттарына үміткер кандидаттарды қолдауға қол жинау жөнiндегi толтырылған қол қою парақтары тиісті аумақтық сайлау комиссияларына,үміткерлерді тіркеу мерзімінің бітуіне бес күн қалған мерзіміне дейін тапсырылады.
Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы паспорт қызметi қызметкерлерiн және керек жағдайда өзге де мамандарды  қатыстыра отырып,  қойылған қолдардың шын екендiгiн тексерудi жүзеге асырады, тиiстi хаттаманы ресiмдейдi және оны жоғары тұрған сайлау комиссиялары арқылы Орталық сайлау комиссиясына жолдайды.
Осы тармақпен реттелмеген өзге де сұрақтар Орталық сайлау комиссиясымен реттелуі мүмкін»;
  1.  73 - бапта:
3- тармақ мынадай редакцияда:
«3. Сенат депутаттығына кандидатты тiркеу барлық қажетті құжаттар алынғаннан кейiн басталып, егер сайлау тағайындау кезiнде өзгеше көзделмесе, сайлау күнiне жиырма күн қалғанда жергілікті уақытпен сағат 18:00-де аяқталады»;
6 – тармақтың 3) тармақшасының бесінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:
«Облыстық немесе қалалық (республикалық маңызы бар қала мен Республика астанасының) сайлау комиссиясы мынадай жағдайда:
3) Кандидаттарды тіркеу уақыты біткенге дейін,  сайлау алдындағы үгiт жүргiзген жағдайда кандидатты тiркеуден бас тартады немесе тiркеу туралы шешiмнің күшiн жояды»;
  1. 74 – баптың 1- тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Сенат депутаттығына кандидат тіркелген күнге дейін және дауыс бepугe екі күн қалғанға дейiнгi кезеңде тиiсiнше облыстық, қалалық (республикалық маңызы бар қала мен Республика астанасының) сайлау комиссиясына бұл туралы жазбаша өтінiш бере отырып, өз кандидатурасын алып тастай алады»;
  1.  87 - бапта:
3 және 5 – тармақтары мынадай редакцияда жазылсын
«3. Саяси партиялар партиялық тізімдерді өз қарауына сәкес құрады. Партиялық тізімді саяси партияның өкілі саяси партияның жоғары органының партиялық тізімді ұсыну туралы хаттамасынан үзінді көшірмемен бірге бір мезгілде Орталық сайлау комиссиясына ұсынады. Өкілдің өкілеттіктері тиісті құжаттармен расталуға тиіс.
5. Егер сайлауды белгілеу кезінде өзгеше көзделмесе, партиялық тізімдер бойынша сайланатын Мәжіліс депутаттығына кандидаттарды ұсыну сайлаудан екі ай бұрын басталып, оған қырық күн қалған күні жергілікті уақытпен сағат 18:00-де  аяқталады.
Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайтын Мәжіліс депутаттығына кандидаттарды ұсыну сайлаудан бір ай бұрын басталып, оған жиырма күн қалған күні жергілікті уақытпен сағат 18:00-де аяқталады..»;
  1. 89 – баптың 8- тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
«8. Партиялық тізімдерді тіркеу, егер сайлауды тағайындау кезінде өзгеше белгіленбесе, сайлаудан екі ай бұрын басталып, оған бір ай қалғанда жергілікті уақтпен сағат 18:00-де аяқталады.
Қазақстан халқы Ассамблеясының Кеңесі ұсынған кандидаттарды тіркеу, егер сайлауды тағайындау кезінде өзгеше белгіленбесе, сайлаудан жиырма күн бұрын басталып, оған он бес күн қалғанда жергілікті уақытпен сағат 18:00-де аяқталады..»;
  1.  90 бапта:
1 және 2 – тармақатры мындай редакцияда жазылсын:
«1. Саяси партия партиялық тізімге енгізілген адамды Орталық сайлау комиссиясына жазбаша өтініш беріп өтінішке партияның жоғары басқару органының шешімін немесе тізімге енгізілген адамның өтінішін қоса отырып, партиялық тізімге енгізілген кандидатты партиялық тізімнен кері қайтарып ала алады. Бұл жағдайларда Орталық сайлау комиссиясы партиялық тізімге енгізілген адамды шығару туралы шешім қабылдайды.
2. Қазақстан халқы Ассамблеясының Кеңесі, Орталық сайлау комиссиясына жазбаша өтініш беріп, өтінішке Кеңестің ұсынылған кандидатты қайтарып алуы туралы шешімін  немесе кандидаттың.өтінішін қосып, кандидатты кері қайтарып ала алады. Бұл жағдайда Орталық сайлау комиссиясы кандидатты тіркеудің күшін жою туралы шешім қабылдайды..»;
  1. 101 – бапта 1- тармақтың 3) тармақшасы және 4 - тармақ алып тасталсын;
  2. 103 - бап мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Партиялық тізім бойынша мәслихат депутаттарына кандидаттарды ұсыну құқығы, саяси партияларға тиесілі.
2. Тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктерінің мәслихат депутаттарына сайлану үшін партиялық тізімге енгізу, Саяси партияның жоғарғы басқару органдарының жалпы мүшелерінің көпшілік дауысымен жүргізіледі.
3.Саяси партиялар, партия мүшесі болмаған адамдарды партиялық тізімге қосуға құқығы жоқ.
4. Саяси партияның жоғарғы басқару органының шешімі мен азаматтың партиялық тізімге енуге келісімі туралы өтініші тиісті аумақтық сайлау комиссиясына жіберіледі.
 5. Партиялық тізімде адамдардың орналасу тәртібін, саяси партияның жоғарғы басқару органының шешімімен анықталады. Партиялық тізімді саяси партия жоғарғы басқару органының партиялық тізімді ұсыну туралы хаттамасынан үзінді көшірмемен бірге бір мезгілде тиісті аумақтық сайлау комиссиясына ұсынылады.
 6. Сайлау тағайындалған кезде өзгеше белгiленбесе, мәслихат депутаттарына партиялық тізім бойынша кандидаттар ұсыну, сайлау күнiнен екi ай бұрын басталып, сайлау күнiне бiр ай қалғанда аяқталады.
7. Егер партиялық тізімдерді тіркеу мерзімі аяқталған күні тиісті сайлау округі бойынша мәслихат депутаттығына екіден кем партиялық тізім тіркелген жағдайда, жоғарғы сайлау комиссиясы тиісті аумақтық сайлау комиссиясының ұсынуы бойынша кандидаттар ұсыну мерзімін жиырма күннен аспайтын мерзімге ұзартады.
8. Аумақтық сайлау комиссиясы үш күн iшiнде партиялық тізімге енген кандидаттардың Конституция мен осы Конституциялық заңда өзiне қойылған талаптарға сәйкестiгiн анықтайды.»;
  1. 104 – бап мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Депутаттыққа партиялық тізімді тіркеуді тиісті аумақтық сайлау комиссиялары жүзеге асырады.
Партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялар өз қаражаттарынан жергілікті атқарушы органдардың шотына сайлау жарнасын партиялық тізімге енгізілген әрбір адам үшін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төменгі жалақының бес есе мөлшерінде енгізеді.
 Сайлау қорытындысы бойынша саяси партия дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың кемінде үш пайызы, сондай-ақ партиялық тізімге енгізілген жалғыз кандидат қайтыс болған жағдайда саяси партияға жарна қайтарылады. Барлық басқа жағдайларда жарналар қайтарылмайды және республикалық бюджеттің түсіміне қолданылады.
Партиялық тізімдерді тіркеу мынадай құжаттар болған жағдайда жүргізіледі:
1) уәкiлеттi органда саяси партияны тiркеу туралы құжаттың көшiрмесi қоса берiлген партиялық тiзiмiн ұсыну туралы саяси партияның жоғары басқару органының хаттамасынан үзiндi көшiрме;
2) азаматтың партиялық тiзiмге енгiзуге келiсiм беру туралы өтiнiшi;
3) партиялық тізімге енгізілген әрбір адам туралы өмірбаяндық деректер;
4) кандидат пен оның жұбайының (жұбайының) табысы және мүлкі туралы декларацияларды табыс ету туралы мемлекеттік табыс органының анықтамасы;
5) саяси партияның сайлау жарнасын енгізгенін растайтын құжат;
6) тізімге енгізілген саяси партиядағы партиялық тізімге енгізілген тұлғаның құрамын растайтын құжат.
3. Алып тастау.
4. Алып тастау.
 5. Мәслихат депутаттығына кандидаттардың партиялық тiзiмдерiн тiркеу туралы аумақтық сайлау комиссиясы хаттама жасайды, ол жоғары тұрған сайлау комиссиясына бес жұмыс күнi iшiнде берiледi.
6. Аумақтық сайлау комиссиясы:
1) партиялық тізімді тіркегеннен кейін жетінші күннен кешіктірмей бұқаралық ақпарат құралдарында саяси партияның атауын және партиялық тізімге енгізілген адамдардың санын, сондай-ақ тегі, аты, әкесінің аты, туған жылы, лауазымы (мамандығы) партиялық тізімге енгізілген әрбір адамның жұмыс орны мен тұрғылықты жері;
2) тiркелген кезде кандидаттарға тиiстi куәлiк бередi;
партиялық тізімді ұсыну ережелерін саяси партиялардың өрескел бұзуы, тіркеу үшін қажетті құжаттарды ұсынбауы;
партиялық тізімді ұсынған саяси партияның, кандидатура ұсынған кандидаттардың, сайлау алдындағы үгіттің агенттерінің тіркелгенге дейін жүргізілуі;
кандидат пен (немесе) оның сенiм бiлдiрген адамдарының өзiнiң iскерлiк беделiне нұқсан келтiретiн басқа кандидаттың ар-намысы мен қадiр-қасиетiне нұқсан келтiретiн жалған мәлiметтердi тарату фактiсi сотқа белгiленген;
барлық партиялық тізімнің елу пайызынан астамын құрайтын тұлғалардың партиялық тізімінен шығу;
партиялық тiзiмдi ұсынған саяси партияның немесе оның сайлаушылардың сенiм бiлдiрiлген өкiлдерiнiң парақорлық фактiлерiн сот құрған;
осы Конституциялық заңда белгiленген өзге де жағдайларда тоқтатылады. Партиялық тізімді тіркеу туралы шешімнің күшін жою немесе бұрын дауыс беру күнінен екі күн бұрын тіркеуден шығарылған партиялық тізімді қалпына келтіруге жол берілмейді.
Партиялық тізімді тіркеу туралы шешімнің күшін жою немесе бұрын дауыс беру күнінен екі күн бұрын тіркеуден шығарылған партиялық тізімді қалпына келтіруге жол берілмейді.
3-1) партиялық тізімге енгізілген адамды мына тізімнен алып тастау туралы шешім қабылдайды:
партиялық тiзiмге енгiзiлген адамның Қазақстан Республикасы Конституциясында және осы Конституциялық заңда кандидатқа қойылатын талаптарға сәйкес келмеуi;
Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы заңнамасына сәйкес кандидат немесе оның жұбайы (зайыбы) жариялаған табыстары мен мүлкі туралы ақпараттың дұрыс емес екендігі туралы декларацияны табыс еткен кезде анықталған жағдайда.    
партиялық тізімге енгізілген адам өзінің сайлау алдындағы науқанында лауазымдық немесе қызметтік жағдайын пайдалану;
партиялық тізімге енгізілген адам, партиялық тізімді тіркегенге дейін сайлау алдындағы үгіт жүргізу;
партиялық тізімге енгізілген адамның немесе оның агенттерінің сайлаушыларға пара беру фактілері туралы сот құрылуы;      осы Конституциялық заңда белгiленген өзге де жағдайларда тоқтатылады.
Осы тізімнен партиялық тізімге енгізілген адамды алып тастау туралы шешім партиялық тізімін ұсынған саяси партия немесе партиялық тізімнен шығарылған адам сот шешімі түпкілікті болып табылатын сотқа жіберілуі мүмкін.
Партиялық тізімге енгізілген адамды алып тастау туралы шешім дауыс беру күнінен екі күн бұрын жіберілмейді.
7. Партиялық тізімді тіркеу туралы шешімді тіркеуден бас тарту немесе оны жою туралы шешімнің күші жоғары тұрған сайлау комиссиясына немесе сотқа үш күн ішінде шағым жасалуы мүмкін. Бұл ретте жоғары тұрған сайлау комиссиясы немесе сот шағым беру туралы шешім шағым берген күннен бастап үш күн ішінде шығарады.
8. Партиялық тізімдерді тіркеу екі айдан басталады және сайлауды тағайындау кезінде өзгеше белгіленбесе, сайлау күніне дейін жиырма бес күн бұрын аяқталады.»;
  1. 105 – бап мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Алып тастау;
2. Саяси партия тiркелгенге дейiн және одан кейiн Тараптың қалауы бойынша немесе партиялық тiзiмге енгiзiлген адамның өтiнiшi бойынша өзiнiң шешiмi негiзiнде партиялық тiзiмге енгiзiлген мәслихат депутаттығына кандидатты алып тастау туралы аумақтық сайлау комиссиясына тиiстi ұсыныс енгiзе алады.
3. Мұндай жағдайларда аумақтық сайлау комиссиясы партиялық тізімге енгізілген адамды алып тастау туралы шешім қабылдайды.
4. Егер кандидатураны алып тастау немесе кандидатты ұсыну туралы шешiмнiң күшiн жою мiндеттi мән-жайсыз жүзеге асырылса, аумақтық сайлау комиссиясы сайлау науқанын жүргiзу үшiн республикалық бюджет қаражатынан жұмсалған шығыстарды құрылымдық бөлiмше (филиал немесе өкiлдiк) көрсеткен саяси партия шотына аударуға мiндеттi»;
  1. 106 – бап мынадай редакцияда жазылсын
«1. Саяси партиялар ұсынған партиялық тізімдер бойынша жұмыс істейтін кандидаттар өздерінің сайлау қорларын құруға құқылы емес.
2. Әр партиялық тізім бойынша саяси партиялардың сайлау қорлары:
1) заңдарда белгiленген ең төменгi жалақыдан мың еседен артық аспауға тиiс саяси партияның өз қаражаты;
2) Қазақстан Республикасының азаматтары мен ұйымдарының ерiктi қайырмалдықтары, олардың жалпы сомасы заңдармен белгiленген ең төменгi жалақысынан екі мың еседен артық аспауға тиiс.»:
  1. 107  -  бап алып тасталсын;
  2. 108 – бап мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Учаскелiк сайлау комиссиясы тиiстi сайлау комиссиясына (ауданда, қалада, ауданда) аудандық (қалалық) және облыстық мәслихаттардың депутаттарын сайлау жөнiндегi дауыс беру нәтижелерi туралы хаттамалар жасайды.
2. Аудандық, қалалық сайлау комиссиялары учаскелiк сайлау комиссияларының хаттамалары негiзiнде дауыс беру нәтижелерi бойынша аудандық және қалалық мәслихаттардың депутаттарын сайлау нәтижелерiн анықтайды.
3. Учаскелік, аудандық, учаскелік сайлау комиссияларының хаттамалары негізінде облыстық, қалалық, аудандық сайлау комиссиялары облыстардың, Астана және Алматы қалаларының мәслихаттары депутаттарының сайлауында дауыс беру нәтижелері туралы хаттамалар жасайды, олар жоғары тұрған сайлау комиссияларына дереу жіберіледі.
Облыстық, Астана және Алматы қалалық сайлау комиссиялары осы хаттамалар негізінде сайлау күнінен бастап екі күннен аспайтын мерзімде облыстардың, Астана және Алматы қалаларының мәслихаттарының депутаттарын сайлаудың нәтижелерін анықтайды»;
  1. 111 – баптың  2 – тармағы алып тасталсын;
  2. Мынадай мазмұндағы, 111-1 - баппен толықтырылсын:
«111-1-бап. Партиялық тізімдер бойынша дауыс беру нәтижелері бойынша депутаттық мандаттарды бөлу
1. Тиісті аумақтық сайлау комиссиясы дауыс беруге қатысқан сайлаушылар санының үш және одан да көп процентін алған әрбір партиялық тізім үшін біртұтас жалпыұлттық округтің аумағы бойынша берілген сайлаушылар дауысының жиынтығын есептеп шығарады. Үш проценттік кедергіден өткен саяси партияны жақтап дауыс берген сайлаушылар дауысының жиынтығы бөлінетін депутаттық мандаттар санына бөлінеді. Алынған нәтиже алғашқы сайлау жеке саны (квота) болып табылады.
2. Егер дауыс беруге қатысқан сайлаушылар дауысының үш процентін тек қана бір саяси партия алса, онда депутаттық мандаттарды бөлуге көрсетілген саяси партияның тізімі, сондай-ақ дауыс беруге қатысқан сайлаушылар дауысының келесі көп санын жинаған партиялардың партиялық тізімі жіберіледі.
Екі саяси партияға берілген сайлаушылар дауысының жиынтығы бөлінетін депутаттық мандаттар санына бөлінеді. Алынған нәтиже алғашқы сайлау жеке саны (квота) болып табылады.
3. Депутаттық мандаттарды бөлуге қатысқан әрбір партиялық тізім алған дауыстардың саны алғашқы сайлау жеке санына бөлінеді..
 Үш проценттік кедергіні еңсермеген және осы баптың 2-тармағына сәйкес мандаттарды бөлуге қатысқан партиялардың тізімімен алынған дауыстардың саны алғашқы сайлау жеке санына бөлінеді және 0,3 түзету коэффициентіне көбейтіледі.
Санды бөлу нәтижесінде алынған тұтас бөлік партиялық тізім құрған тиісті саяси партия алатын депутаттық мандаттар саны болып табылады. Үш проценттік кедергіні еңсермеген және осы баптың 2 – тармағына сәйкес мандаттарды бөлуге қатысқан саяси партия кемінде бір мандат алады.
 4. Егер осы баптың 3 – тармағына  сәйкес жүргізілген іс-әрекеттен кейін бөлінбеген мандаттар қалса, оларды қайта бөлу жүргізіледі. Бөлінбеген мандаттар осы баптың 3 – тармағына  сәйкес бөлудің нәтижесінде алынған санның ең көп бөлшектенген бөлігіне (қалдығына) ие болған партиялық тізімдерге бір-бірден беріледі. Ең көп қалдық тең болған жағдайда басымдық бұрын тіркелген партиялық тізімге беріледі.
Осы баптың 2 – тармағына сәйкес мандаттарды бөлу кезінде бөлінбеген мандаттар дауыс беру қорытындысы бойынша жеті проценттік кедергіні еңсерген партиялық тізімге беріледі.
 5. Депутаттық мандаттар тиісті партиялық тізімге кандидаттарды орналастыру ретіне сәйкес қатаң бөлінеді.
 6. Депутаттың орнынан кезектен тыс кету кезiнде оның мандаты тиiстi аумақтық сайлау комиссиясының шешiмi бойынша партиялық тiзiмнен енгiзiлген кезектi кандидатқа берiледi.
Тиісті партиялық тізімде кандидаттар болмаған жағдайда, мандат келесі мәслихат депутаттарының сайлауға дейін бос қалады.
7. Егер мәслихаттың депутаты саяси партиядан шықса, саяси партия өз мандатынан шығып, оны тиісті тізім бойынша келесі партияға жібереді, тиісті мәслихат депутаты тіркеу үшін аумақтық сайлау комиссиясына тиісті ұсыныс ұсынады»;
  1. 112 – бап мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Тиiстi аумақтық сайлау комиссиясы сайланған мәслихаттар депутаттарын тiркейдi
 2. Тиiстi аумақтық сайлау комиссиясы саяси партия ұсынысы немесе азаматтардың арыздары бойынша, егер сайлау барысында немесе дауыстарды санау не сайлау нәтижелерiн анықтау кезiнде осы Конституциялық заңды бұзу орын алса, мәслихат депутаты сайлауын жарамсыз деп тануы және мәслихат депутатын тiркеуден бас тартуы мүмкiн. Бұл орайда саяси партиялар аумақтық сайлау комиссиясының осы шешiмiне оның қабылданған күнiнен бастап он күн iшiнде сотқа шағым бере алады, ол он күн iшiнде шешiм қабылдайды»;
  1. 113 - бап мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Мәслихаттар депутаттарының қайта сайлауы осы Конституциялық заңда мәслихат  депутаттарының кезектi сайлауы үшiн белгiленген ережелерге сәйкес өткiзiледi. Бұл ретте сайлау шараларын өткiзу мерзiмiн тиiстi аумақтық сайлау комиссиясы белгiлейдi.
2. Алып тастау»;
  1. 116 – бап мынадай редакцияда жазылсын:
«Жергiлiктi өзiн – өзi басқару органдарының мүшелерiн сайлау кезiнде:
1) халық топтары жинақы тұратын ауылдық және қалалық жергiлiктi қауымдастықтардың аумақтары сайлау округтерi болып табылады;
2) алып тастау;
3) сайлауды ұйымдастыру мен өткiзудi учаскелiк сайлау комиссиялары жүзеге асырады.
2. Сайлау округтерiнiң тiзiмдерiн өзгерту, олардың шекараларын және сайлау комиссияларының орналасқан жерiн анықтауды тиiстi сайлау комиссиясы жүзеге асырады»;
  1. 118 – бапта 6 – тармақтың 3) тармақшасының бесінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:
«6. Аумақтық сайлау комиссиясы:
3) мынадай жағдайда:
кандидат сайлау алдындағы үгiтті өзiн тiркегенге дейiн, жүргізген жағдайда кандидатты тiркеуден бас тартады немесе тiркеу туралы шешiмнiң күшiн жояды»;
  1. 119 – баптың 1- тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
«1. Жергiлiктi өзін – өзі  басқару органы мүшелігіне кандидат тіркелген күнге дейін және дауыс беруге екі күн қалғанға дейінгі кезеңде тиiсті аумақтық сайлау комиссиясына бұл туралы жазбаша өтініш бере отырып, өз кандидатурасын алып тастай алады»;
  1. 121 – баптың 1 – тармағы мынадай редакцияда жазылсын :
«1. Кандидаттарды тiркеу мерзiмi аяқталған күнi жергiлiктi өзін-өзі басқару органдарының мүшелiгіне екiден кем кандидат тiркелген жағдайда, аумақтық сайлау комиссиясы өз шешiмiмен сайлау мерзiмiн ұзартады, бiрақ ол бір айдан аспауға тиiс».  
2 бап. Осы Конституциялық заң алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
 
 
Қазақстан Республикасының
Президенті


Кіру

×